სექსუალური სურვილი არის ადამიანის მოტივაციური მდგომარეობა, რომლის დროსაც არსებობს ინტერესი სექსუალური აქტივობის მიმართ. ამ დროს ადამიანს სურს, სჭირდება, უნდა და ეძებს სქესობრივ აქტივობას. სექსუალური სურვილი შეიძლება დასრულდეს სხვადასხვა სქესობრივი ქცევით, როგორიცაა მასტურბაცია, კოიტუსი, სუროგატული სექსი და სხვა, ან დასრულდეს თავშეკავებით.
სექსუალური სურვილის სინონიმებია: სექსუალური ლტოლვა, ლიბიდო, სექსუალური მოტივაცია და სექსუალური ინტერესი. სექსუალური სურვილი სუბიექტური შეგრძნებაა და მისი ტრიგერი (დაწყების მიზეზი) შეიძლება იყოს როგორც შინაგანი, ასევე გარე მოვლენები (წარმოსახვა, ფანტაზიები, მოფერება, სასქესო ორგანოს სტიმულაცია, სექსზე საუბარი და ა.შ.).
ადამიანები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან სექსუალური სურვილით. ეს განსხვავება არის როგორც ინდივიდუალური, ასევე სქესთა შორისიც. ზოგადად მიიჩნევა, რომ კაცებს უფრო ხშირად უნდებათ სექსი, ვიდრე ქალებს. სხვადასხვა საზოგადოება ამ საკითხს სხვადასხვაგვარად უყურებს. მაგალითად, ფემინისტური მიდგომის მიხედვით, ქალებს და კაცებს სექსი ერთნაირი სიხშირით უნდებათ და ამ საკითხშიც თანასწორები არიან. ამავე მიმართულების ზოგი წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ კოიტალური კავშირი ისტორიულად შეიძლება ასოცირდებოდეს ძალაუფლების ასიმეტრიასთან და მამაკაცის დომინანტურ როლთან.
ევოლუციური თეორიის თანახმად, მამაკაცებს უფრო ხშირად აქვთ სექსის სურვილი, ვინაიდან მათი რეპროდუქციული წარმატება იზრდება მაშინ, როდესაც მეტი სექსუალური პარტნიორი ჰყავთ. ქალებისთვის კი სიხშირეს ასეთი დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, რადგან ბიოლოგიურად მათ შეუძლიათ წელიწადში მხოლოდ ერთი ბავშვის გაჩენა. შესაბამისად, ამ თეორიის მიხედვით ქალებისთვის პარტნიორის არჩევისას უფრო მნიშვნელოვანი ხდება სხვა ფაქტორები, მაგალითად უსაფრთხოება, სტაბილურობა და რესურსები.
სოციალური გაცვლის თეორიის მიხედვით, კაცებს საშუალოდ უფრო მაღალი სექსუალური ლტოლვა აქვთ, ვიდრე ქალებს (Baumeister, Catanese & Vohs, 2001). ამის შედეგად მამაკაცები ხშირად სთავაზობენ ქალებს სხვადასხვა სოციალურ ან მატერიალურ რესურსს სექსუალური ურთიერთობის სანაცვლოდ. ამავე თეორიის მიხედვით, თუ ქალებსაც იგივე სიხშირით ენდომებოდათ სექსი, რა სიხშირითაც კაცებს, მაშინ სექსის „ფასი“ მნიშვნელოვნად დაიწევდა.
შეცდომების მენეჯმენტის თეორიის მიხედვით, რომელიც ასევე ევოლუციურ მიდგომას ეფუძნება, კაცები ცდილობენ შეამცირონ შეცდომის დაშვების ალბათობა რეპროდუქციის შესაძლებლობის გამოტოვების კუთხით. ამიტომ ისინი ცდილობენ გამოიყენონ თითქმის ყველა შესაძლებლობა, რომელიც სექსუალური ურთიერთობისკენ მიუთითებს.
ქალები, პირიქით, უფრო მეტად ცდილობენ თავიდან აირიდონ „არამომგებიანი“ კავშირები. შესაბამისად, თუ სექსუალური ურთიერთობისგან მომავალში რაიმე სარგებელს ან პერსპექტივას არ ელოდებიან, ისინი უფრო ხშირად ამბობენ უარს ასეთ ურთიერთობაზე.
მამაკაცების სექსუალური სურვილის სიძლიერეზე ხშირად მიუთითებენ ისეთ ინდუსტრიებზე, როგორიცაა პორნოგრაფია და პროსტიტუცია. ეს ორი სფერო ისტორიულად დიდწილად ორიენტირებულია მამაკაც მომხმარებელზე და მათ სექსუალური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებაზე.
სოციალური გაცვლის თეორიის მიხედვით, სწორედ ეს სფეროები ემსახურება მამაკაცებისთვის შედარებით იაფი სექსუალური სერვისების მიწოდებას. ფემინისტური თეორიის მიხედვით კი ქალებს და კაცებს შეიძლება ერთნაირი ლიბიდო ჰქონდეთ, თუმცა მამაკაცები ხშირად ეძებენ გზებს ქალების ექსპლუატაციისთვის და პორნოგრაფია და პროსტიტუცია სწორედ ამის შედეგია.
ფემინისტები მიიჩნევენ, რომ პორნოგრაფია ქალებზე ძალადობის ფორმას წარმოადგენს და მისი გავრცელება აძლიერებს გენდერულ უთანასწორობას. მათი აზრით, ამ სფეროში ქალები ხშირად წარმოდგენილნი არიან როგორც სექსუალური ობიექტები, რაც ამყარებს სტერეოტიპებს და გავლენას ახდენს საზოგადოების დამოკიდებულებაზე.
სხვა მკვლევრები კი უფრო ნეიტრალურ პოზიციას იკავებენ და აღნიშნავენ, რომ პორნოგრაფიისა და პროსტიტუციის არსებობა რთული სოციალური, ეკონომიკური და კულტურული ფაქტორების შედეგია. მათი შეფასება მხოლოდ ერთი თეორიის საფუძველზე არ არის საკმარისი და საჭიროებს მრავალმხრივ ანალიზს.
საბოლოოდ, სექსუალური სურვილი წარმოადგენს კომპლექსურ ფსიქოლოგიურ და ბიოლოგიურ მოვლენას, რომელზეც გავლენას ახდენს როგორც ადამიანის ბიოლოგიური თავისებურებები, ასევე კულტურული ნორმები, სოციალური გარემო და ინდივიდუალური გამოცდილება. ამიტომ სექსუალური სურვილის განსხვავებები ადამიანებს შორის ბუნებრივია და მათი ახსნა ერთ კონკრეტულ თეორიაზე დაყრდნობით სრულ სურათს ვერ გვაძლევს.